مقاله شماره هفت: نقش شبکه های مجازی در روابط خانوادگی و ارائه راهکارها

وقتی در مترو نشسته بودم، خانم جوانی با لحن اعتراض آمیز به مرد مسنی در کنارش می گفت: “بابا واقعا از دست علی خسته شدم، عصر که از سر کار برمی گرده تا شب سرش در گوشیه. بعدش هم که سریع شام را میخوره یا دوباره میره سراغ گوشی یا می خوابد. آخه این چه زندگیه؟ نه حرفی نه صحبتی! من می خوام با او صحبت کنم. اما اون هیچ توجهی به من نمیکنه. نمی دونم چی توی این گوشی و تلگرام هستش که بیشتر از من برایش اهمیت دارند.”

فهمیدم علی همسر آن خانم و آن مرد مسن، پدرش است. پدرش با لحنی غمگین و صورتی عبوس جواب داد:”باید با علی صحبت کنم.”

فرزند شما به جای انجام تکالیفش یا تعامل با شما، سرش مدام در موبایل و تبلت است. لحظه ای را تصور کنید که شما و فرزندتان روی مبل نشسته اید. او با تبلتش مشغول بازی است (بازی پر طرفدار کلش). به او میگویید: “پسر عزیزم میشه میوه ها را از یخچال بیاری؟” او هم با لحنی تند می گوید: “هیس به من اتک شده! (یعنی حمله شده)”چنان غرق در بازی و تبلش است که انگار هیچ چیز دیگری در این دنیا وجود ندارد!

همسر شما موقع صحبت با شما دائما گوشی خود را چک می کند و آنقدر روی گوشی متمرکز است که شما یک حرف ساده را باید چند بار تکرار کنید تا او متوجه شود.

احتمالا این داستان ها، خاطرات مشابهی را برای شما تداعی کند. راهکار چیست؟ فلسفه شبکه های اجتماعی در ابتدا این بود که بدون توجه به بعد مسافت، افراد با هم ارتباط داشته باشند. باهم تبادل افکار کنند و انتقال اطلاعات وغیره به سهولت (با چند کلیک) و فوری انجام شود.

اما متاسفانه فرهنگ استفاده از این تکنولوژی همزمان با آن وارد ایران نشد. در بدو ورود، این تکنولوژی فوق العاده جذاب بود. لذا به صورت گسترده و گاهی اشتباه مورد استفاده قرار گرفت. حال باید برای اثرات منفی آن راهکاری بیاندیشیم! لذا در این مقاله به بررسی و راهکارهایی راجع به شبکه های اجتماعی و روابط عاطفی پرداختیم.

البته کارکردهای مثبت زیادی هم میتوان برای این شبکه های مجازی متصور شد. مثلا برای یک موضوع تخصصی روانشناسی به دنبال یک مقاله خاص می گشتم. در اینترنت مقاله بطور کامل قابل دانلود نبود. موضوع را در گروه تخصصی تلگرام که در آن عضو بودم مطرح کردم و یکی از اعضای گروه با بزرگواری آنرا برای من فرستاد.

یا کسانی که در کار خرید و فروش هستند می توانند به سرعت کاتالوگ یا پیش فاکتور را برای مشتریانی که  کیلومترها از آنها دور هستند، بفرستند.

 

اگرچه در کل دنیا شبکه های مجازی طرفداران زیادی دارند، واقعیت تلخ این است که اغلب ما ایرانی ها به این شبکه نوعی وابستگی شدید و اعتیاد پیدا کرده ایم!

 

این شبکه های مجازی، به جای اینکه یک ابزار در خدمت ما باشند عملا وقت و فکر ما را اشغال کرده اند. یا به جای اینکه بخشی از زندگی ما باشند، کل زندگی واقعی ما شده اند.

 

بعضا افراد بزرگسال مراحل بالای کلش آف کلنز (بازی آنلاین و پرطرفدار این روزها) را با قیمت های نجومی (ده تا پانزده میلیون تومان و حتی بالاتر) خریداری می کنند. در حالی که می توانند با آن هزینه، مشکل بزرگی از زندگی خودشان یا افراد دیگری را حل کنند.

اما راهکار چیست؟

۱-     محدودیت ساعات استفاده:

چون اینترنت، فیس بوک، تلگرام و … جزیی از زندگی ما هستند و کارکردهای مفیدی هم برای ما دارند. (مثل ارسال یک اطلاعات به صورت فوری) بدون شک نمی توانیم استفاده از این شبکه های مجازی را کاملا کنار بگذاریم. اما می توانیم استفاده از آن را محدود به ساعات خاصی کنیم. مثلا یک بار در نیمه روز و یک بار بعد از صرف شام.

برای شما اتفاق افتاده که به قصد یک تفریح ۱۰ دقیقه ای به تلگرام خود (قدیما وایبر!) سر بزنید و ناگهان متوجه شوید که حدود ۲ ساعت مشغول آن بوده اید و از یک کار ضروری و مهم تان باز مانده اید! پس در طول روز سعی کنید مجموع ساعاتی که به این شبکه های اجتماعی اختصاص می دهید را محدود کنید مثلا نیم تا یک ساعت.

 البته شاید اطلاع از اخبار لحظه ای جزیی از شغل شما باشد مثلا بورس. یا شغل شما ایجاب میکند که سرگروه یک گروه تلگرام باشید یا در اینستاگرام خود هر روز پست های مرتبط با شغلتان قرار دهید. در این حالت موضوع کاملا متفاوت است و زمانی را که به این موضوع اختصاص می دهید جزو زمان کاری شما محسوب می شود.

۲-    در اوقات و ساعات مشخصی اصلا این شبکه ها را چک نکنیم.

پیشنهاد من این است که در ابتدای صبح و قبل از خواب، این شبکه ها را  چک نکنیم. چون اول صبح ما بسیار پر انرژی هسنیم و چون معمولا انرژی مثبتی را دریافت نمی کنیم، انرژی ما تحلیل می رود و ممکن است روز خوبی نداشته باشیم. در لحظات قبل از خواب هم تحقیقات نشان داده است که نور صفحه گوشی یا تبلت موجب بیخوابی ما خواهد شد و اگر خواب خوبی نداشته باشیم، فردا روحیه خوبی هم نخواهیم داشت.

همچنین به هیچ وجه گوشی یا تبلت را سر سفره شام یا نهار نبریم. ابتکار جالب یک مادربزرگ را به خاطر بیاوریم که هنگام ورود به مهمانی، همه گوشی ها و تبلت ها را جمع کرد تا همه با فراغ بال به گفتگو و شوخی با هم بپردازند.

وقتی همسر ما با ما صحبت میکند، سر ما در گوشی یا تبلت ما نباشد. اگر واقعا باید پیغام مهمی را بخوانیم یا بفرستیم، از همسرمان عذرخواهی کرده، این کار را انجام دهیم و بعد با تمام وجود به صحبتهای همسرمان گوش کنیم.

۳-    در همه گروه های موجود عضو نباشیم!

گروه هایی که مطالب جالب یا مفیدی ندارند را ترک کنید. اگر ندانستن اخبار به شغل شما لطمه نمی زند، عضو گروه های خبری نباشید. معمولا اخبار منفی بوده و روحیه شما را خراب می کنند.

گروه هایی که در آنها عضو هستیم را محدود کنیم تا از یک طرف وقت کمتری را برای مرور آنها صرف کنیم و از طرفی بسیاری از پستها در گروه های گوناگون تکراری هستند! همچنین در بسیاری از این گروه ها افراد مختلف باهم سلام و احوالپرسی می کنند!

 

۴-    هرگز شبکه های مجازی (مثل تلگرام) را جایگزین  دیدار حضوری نکنید:

به پدر و مادرتان در مناسبت های مختلف باید سر بزنید. هرگز پیامک یا تبریک و احوالپرسی از طریق شبکه های مجازی مانند تلگرام را با ملاقات حضوری جایگزین نکنید. نوعی انتقال انرژی و صمیمیت در دیدار حضوری وجود دارد که به هیچ وجه با شبکه های مجازی به وجود نمی آید.

۵-   شبکه های اجتماعی را جایگزین مطالعه کتاب نکنیم!

اگرچه ممکن است پستها و اظهارنظرات مفیدی در شبکه های اجتماعی مطرح شوند و اطلاعات ما را در موضوعی تا حدودی بالا ببرند. اما معمولا این پستها کوتاه و سطحی هستند و نمی توانند اطلاعات جامعی را به ما منتقل کنند. حتما ما اگر اطلاعات کاملی در موضوعی خاص مثل تربیت فرزند می خواهیم یا باید به یک متخصص مراجعه کنیم یا یک کتاب خوب مطالعه کنید.

 

۶-    با یک پست جوگیر نشوید!

همانطور که در بالا اشاره شد، اگر به توصیه ای برخوردید که برایتان جالب بود یا از شخص بسیار معتبری نقل قول شده بود، وحی منزل به حساب نیاورید و بی چون و چرا در انجام آن اهتمام نورزید!

به عنوان مثال، در یک پست از قول پروفسور یونگ (روانشناس برجسته سوئیسی) می خوانید “برای اینکه فرزند شما دچار عقده و کمبود نشود، به هیچ خواسته او نه نگویید.”

بعد از مدتی متوجه می شوید که فرزند شما خیلی لوس شده و دیگر از پس خواسته های او برنمی آیید. وقتی به یک مشاور مراجعه می کنید و می فهمید که کارتان کاملا اشتباه بوده و اتفاقا باید به بعضی از خواسته های فرزندتان نه بگویید تا او با اولین ناکامی یا شکست از زندگی سرخورده نشود. بعدا متوجه می شوید که مطلب فوق را اصلا پروفسور یونگ مطرح نکرده است یا منظور ایشان بسیار متفاوت از آن پست کذایی بوده است.

خود من بارها یک سخن را از قول افراد مختلف خوانده ام: داریوش، کوروش کبیر، اسکندر و ناپلئون!

 

۱-     با یک پست جوگیر نشوید!

همانطور که در بالا اشاره شد، اگر به توصیه ای برخوردید که برایتان جالب بود یا از شخص بسیار معتبری نقل قول شده بود، وحی منزل به حساب نیاورید و بی چون و چرا در انجام آن اهتمام نورزید!

به عنوان مثال، در یک پست از قول پروفسور یونگ (روانشناس برجسته سوئیسی) می خوانید “برای اینکه فرزند شما دچار عقده و کمبود نشود، به هیچ خواسته او نه نگویید.”

بعد از مدتی متوجه می شوید که فرزند شما خیلی لوس شده و دیگر از پس خواسته های او برنمی آیید. وقتی به یک مشاور مراجعه می کنید و می فهمید که کارتان کاملا اشتباه بوده و اتفاقا باید به بعضی از خواسته های فرزندتان نه بگویید تا او با اولین ناکامی یا شکست از زندگی سرخورده نشود. بعدا متوجه می شوید که مطلب فوق را اصلا پروفسور یونگ مطرح نکرده است یا منظور ایشان بسیار متفاوت از آن پست کذایی بوده است.

خود من بارها یک سخن را از قول افراد مختلف خوانده ام: داریوش، کوروش کبیر، اسکندر و ناپلئون!

 

  • رعایت حریم ها در شبکه های اجتماعی

سعی کنید در شبکه های اجتماعی مطالب غیراخلاقی نگذارید، به شایعات بی اساس دامن نزنید.

هر عکسی را به عنوان عکس پروفایلتان قرار ندهید.

اگر همکاری از جنس مخالفتان دارید در شبکه های مجازی با او هر مطلبی را در اشتراک نگذارید. از ارسال پیام های گرم و عاشقانه جددا خودداری کنید. ممکن است که رابطه شما با ایشان کاملا در چهارچوب اخلاق باشد اما ممکن است همسر شما تصادفا صفحه اجتماعی شما را ببیند و برای او سوءتفاهم به وجود بیاید. همچنین به خاطر داشته باشیم که هیچ یک از ما معصوم نیستیم و احتمال لغزش برای ما وجود دارد.

 

یک راهکار استفاده از شبکه های اجتماعی در جهت بهبود روابط عاطفی

ما به بسیاری از کارکردهای منفی و مخرب شبکه های اجتماعی در روابط عاطفی اشاره کردیم.

خوب است که گاهی با پیام های محبت آمیز از همسرتان تشکر کنید یا به او عشق بورزید یا از یک ویژگی خوب او تعریف نمایید. با این کار او را شگفت زده خواهید کرد. می توانید از تصاویر زیبا و سخنان انگیزشی بزرگان هم استفاده کنید.

اما باز هم تاکید می کنم که این رویه را جایگزین ابراز احساسات و عشق به صورت شفاهی و حضوری نکنید!

بهتر است مناسبت های خاص مثل روز ازدواج و تاریخ تولد همسرتان و سایر اعضای خانواده و دوستانتن را در گوشی تان ذخیره کنید تا هر سال آنرا به شما یادآوری کند. امروزه اکثر بانکها یا موسسات، در روز تولدمان برای ما پیامک تبریک می فرستند. و برای همسر ما تلخ است که بعد از بانک به او تبریک بگوییم. و تلخ تر از آن این است که حتی بانک هم سالگرد تولد همسرمان را فراموش نکرده ولی ما آنرا فراموش کردیم!

بعد از تبریک خصوصی و صمیمی، در صورت صلاحدیدمی توانیم این تبریک را در گروه های این خانوادگی هم مطرح کنیم.چون رابطه ما با همسرمان یک رابطه کاملا شخصی و خصوصی است. البته در مورد تولد دوستان این مورد بیشتر توصیه می شود، تبریک در گروه می تواند باعث صمیمیت و دوستی عمیق تر شود.

  • اگر کتاب خوبی خواندیم، آنرا به دیگران معرفی کنیم. مطالب آموزشی معتبر را انتشار دهیم.

اقدامک

۱- از همین امروز تعدادی از اپلیکیشن هایی که خیلی از آنها استفاده نمیکنید را از روی گوشی تان پاک کنید.

۲- در  اپلیکیشن های ضروری و موجود روی گوشی مان نیز، از گروه های غیر ضروری خارج شویم.

۳- چند روز بررسی کنیم که چقدر زمان در این شبکه های مجازی سپری می کنیم. سعی کنیم هر هفته یک ربع از این زمان کم کنیم. تلاش کنیم حداکثر زمان اختصاصی به این شبکه ها را به نیم تا یک ساعت در روز محدود کنیم.

۴- در مواقعی که ذکر شد از گوشی خود استفاده نکنید. (مثل صبح، قبل از خواب، نهار، شام، صحبت جدی با همسر)

۵- اثرات کاهش استفاده از شبکه های مجازی و رعایت موارد فوق را یادداشت نمایید.

می توانید آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *