مقاله شماره پنج: چگونه انتقاد کنیم؟ بخش اول

 

چگونه انتقاد کنیم؟ بخش اول

حتما برای شما این مسئله برای شما پیش آمده که بخواهید از همسر یا شخص دیگری انتقاد کنید که علاوه بر حفظ احترام طرفین، انتقادتان نتیجه مثبت و سازنده داشته باشد. قبل از مطرح کردن انتقاد با هر شخصی، نباید یک طرفه به قاضی بریم و راضی برگردیم. خودمان را جای طرفمان بگذاریم و به مسائل از دیدگاه او هم نگاهی کنیم. باید نهایت سعی مان را بکنیم تا احساسات طرف مقابلمان را جریحه دار نکنیم و شخصیت او را زیر سوال نبریم. انتقاد را با ملایمت هرچه تمامتر مطرح کنیم. عواقب و نتایج این انتقاد را خوب بسنجیم. گامهای زیر به ما در انجام یک انتقاد خوب و سازنده کمک می کنند:

  1. مکتوب کردن انتقاد:

    قبل از صحبت کردن بهتر است موضوع انتقادمان را با شرح و تفصیل روی کاغذ بنویسیم. خودمان چند بار آنرا بخوانیم که مسائل گفته شده در بخشهای پیشین در آن رعایت شده باشد. ممکن است به این نتیجه برسیم که انتقاد ما وارد نیست یا حداقل خیلی از شدت آن کم شود. مثلا همسرمان به مهمانی مادر ما دیر رسیده ما تصور می کنیم او این کار را از قصد و بی احترامی به خانواده ما انجام داده است. وقتی از دیدگاه او به مسائل می نگریم، می بینیم با توجه به شغل او و هماهنگی برای شرکت در نمایشگاه هفته بعد، او دارای مشغله زیاد است و اصلا موضوع بی احترامی در کار نیست و انتقاد ما وارد نیست.مسبب اصلی انتقاد ما اوست. به عنوان نمونه از همسرمان به علت نمرات پایین فرزندمان انتقاد کنیم در صورتی که اولا ما هم به اندازه او مقصریم، ثانیا مسبب اصلی فرزند ماست که به علت یک سری مشکلات و اهمال کاری نتیجه خوبی نگرفته است. در این مرحله، به خوبی می توانیم انصاف خودمان را در انتقاد بسنجیم و همچنین مثل یک صافی، توهین یا بی احترامی را از انتقاد حذف کنیم.

  2. سنجش انتقاد قبل از مطرح کردن:

    قبل از انتقاد، جوانب آنرا عاقلانه بسنجیم، ببینیم این انتقاد چه اثرات و عواقب مثبت و منفی دارد. آیا همسر یا طرف انتقادتان مقصر اصلی است. اگر از پسر دختر خاله عمه ناتنی مادر همسرتان در مهمانی دو سال پیش ناراحت هستید چون آهسته و دیر به شما سلام کرده بود، چه فایده ای دارد که با همسرتان این موضوع را مطرح کنید! یا موضوعی که دیگر در زندگی تان تکرار نخواهد شد انتقاد کنید مثل کیفیت برگزاری جشن عروسی تان در ۵ سال پیش!

  3. انتقاد در خلوت:

    انتقاد ما حتما حتما باید در خلوت باشد. هرگز از یک نفر در جمع و دیگران انتقاد نکنید. چون شخصیت و اعتبار او را به شدت زیر سوال می برید. مثلا در یک خانواده وقتی انتقاد میکنیم حتی بچه ها حضور نداشته باشند و بعدا هم از موضوع انتقاد مطلع نشوند. تا انتقاد ما باعث تنرل جایگاه پدر یا مادر در نظرشان نشود. یا اگر از یک دوست انتقاد می کنیم این کار در یک خلوت دو نفره باشد. اگر از فرزندمان انتقاد می کنیم، برادر یا خواهر او حضور نداشته باشد.

  4. وقت مناسب و گرفتن اجازه برای انتقاد:

    وقتی انتقادمان را مکتوب کردیم و از وارد بودن آن اطمینان حاصل کردیم، باید زمان مناسبی برای مطرح کردن آن در نظر بگیریم. یعنی در زمانی که همسرمان خسته، ناراحت، تحت استرس یا عصبانی است این کار را هرگز انجام ندهیم. وقتی او آرام و بانشاط است این کار را انجام دهیم. برای اطمینان از او اجازه بگیریم و بگوییم “وقت داری تا موضوعی را با تو مطرح کنم.” اگر جوابش مثبت بود انتقاد را مطرح می کنیم وگرنه آنرا به زمان دیگری موکول می کنیم. حتی می توانیم استرس و ناراحتی خودمان را هم بیان کنیم. مثلا بگوییم ” خودم هم برای گفتن این موضوع ناراحتم ولی فکر می کنم این موضوع خیلی مهم باشد.”

  5. آگاه کردن از نیت مثبت خومان:

    باید به همسرمان بگوییم که نیت و قصد ما از انتقاد چیست و حتما تاثیر مثبت این مسئله را برای او صریح و روشن بازگو کنیم. یعنی قصد ما اذیت و یا چوقولی نیست! به عنوان نمونه می گوییم “می خواهم راجع به موضوعی که چند وقت است مرا آزار می دهد با تو صحبت کنم. ممکنه فکر کنی کمی حساس شدم اما بدان، نیت من نزدیکتر شدن ما به هم دیگر است تا رابطه مان عاشقانه تر و بهتر شود.”

  6. پرهیز از توهین و کنایه:

    شان و منزلت طرفمان را موقع انتقاد حفظ کنیم و هرگز توهین نکنیم. با توهین و کنایه، هیچ مسئله ای نه تنها حل نشده و نمی شود، بلکه مشکلات اضافه می شود. با توهین و کنایه  فقط حرمت بین شما و طرفتان از بین می رود. یک نمونه کنایه: “شما خانوادگی وقت شناسید! همیشه سر موقع همه جا حاضر میشید.” یک نمونه توهین:  “به اندازه یک بچه ۵ ساله جرات و جنم نداری.”

  7. اشاره به نقاط قوت و قدردانی:

    وقتی انتقاد میکنیم نباید اول ناراحتی و انتقادمان را مطرح کنیم. اول از نکات مثبت و کارهای ارزشمند همسر یا طرف مقابلمان حسن جویی می کنیم و بعد انتقاد را مطرح می کنیم. یعنی حتما به نقاط قوت و مثبت وکارهایی که او به خوبی انجام داده است اشاره می کنیم. این کار دو فایده دارد اولا همسر ما یا شخصی که از او انتقاد می کنید متوجه می شود که نگرش شما سطحی و بدبینانه نیست چون جنبه های مثبت را هم دیده اید. ثانیا در برابر انتقاد شما جبهه گیری نمی کند و احتمال اینکه به انتقاد شما گوش کند و سعی در رفع آن داشته باشد خیلی بیشتر می شود. هرچه حسن جویی یا اشاره به نکات مثبت همسر ما خاص تر و صادقانه تر باشد، موثرتر است.

پس از یادآوری نکات مثبت و کارهای مفیدش برای شما، از او تشکر و قدردانی کنیم. مثلا “همسر عزیزم، از تو متشکرم که هر روز بچه ها را سر وقت به مدرسه می رسانی، در جلسات اولیاء و مربیان شرکت می کنی و در درسها هم به آنها کمک می کنی.”

در مقاله بعدی، ادامه موضوع انتقاد را مطرح می کنیم.

 

می توانید آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *